Αν ξεπεράσουμε τα προβλήματα περί ύπαρξης, ακολουθούν οι ερωτήσεις που έχουν να κάνουν με τον άνθρωπο. Ο αναρχισμός δεν είναι μια φιλοσοφία. Δεν ξεκινάει να ρωτάει για το πρόβλημα της ύπαρξης, αλλά ξεκινάει από τον άνθρωπο. Τα ερωτήματα που αναφέρονται στον άνθρωπο, ξεκινάνε από το καλό και το κακό. Ο άνθρωπος είναι καλός ή κακός; Το "Tabula rasa" είναι μια απάντηση. Σε αυτήν, η ψυχή του ανθρώπου ξεκινάει το ταξίδι της ως κάτασπρη σελίδα. Θα υπάρξει με ό,τι πάρει. Αν δεν πάρει, δε θα υπάρξει. Διαφωνώντας κάποιοι με αυτή την ιδέα ισχυρίζονται, ότι υπάρχει μια ουσία στην ψυχή του ανθρώπου. Για παράδειγμα, ο χριστιανισμός που πιστεύει ότι ο άνθρωπος από τη γέννησή του είναι κακός προσπαθεί να τον καθαρίσει με τη βάφτιση. Και κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι ο άνθρωπος λόγω της ουσίας αυτής είναι καλός. Τελικά, υπάρχουν και εκείνοι που πιστεύουν ότι κάθε άνθρωπος αποσυντίθεται από την ουσία και ότι και αν επέρχεται πρέπει να το αποδεχτείς, δηλαδή ότι δεν είναι δυνατόν να αλλάξει ο άνθρωπος. Γι' αυτούς ήδη δεν υπάρχει ανθρώπινη βούληση. Δηλαδή, ο άνθρωπος είναι ο δούλος των ενστίκτων ή της μοίρας του. Άλλοι πιστεύουν ότι υπάρχει ανθρώπινη βούληση και ότι ο ίδιος ο άνθρωπος μπορεί να διαλέξει το αν θα είναι κακός ή καλός, ανάλογα με τις ανάγκες που τον προσδιορίζουν.
Οι αναρχικοί είναι άνθρωποι, που κοιτάζουν την αλήθεια με άλλους τρόπους. Δεν υπερασπίζονται στα τυφλά έναν τρόπο. Είναι σημαντικό το παράδειγμα/ σχοινί του κουάντουμ. Μπορείς να το δεις σαν μια τελεία, σαν μια γραμμή ή σα μια μπάλα. Η πλειονότητα των αναρχικών ως πηγή της κακίας θεωρούν ό,τι επακολουθεί των εννοιών εξουσία και ιδιοκτησία. Δηλαδή, αν ο άνθρωπος μπορεί να δείξει τη βούληση να αποτελειώσει τη σκλαβιά, εθελοντική ή καταναγκαστική, θα απελευθερωθεί και θα αποκαλύψει το δυναμισμό που κρύβει μέσα του. Αυτές οι έννοιες όμως (εξουσία, ιδιοκτησία), πως πρωτοεμφανίστηκαν;
Και με την ερώτηση αυτή οδηγό, διακλαδώνονται οι ιδέες, οι απαντήσεις. Για παράδειγμα, για τον Στίρνερ η έννοια της ανθρώπινης ουσίας εξ αρχής είναι μια έννοια καταπιεστική. Μια ηθική ή ο ορθολογισμός θα συγκρουσθεί με την προσπάθεια του ατόμου να γίνει ο εαυτός του. Και αυτό που συγκρατεί τον άνθρωπο από την ελευθερία δεν είναι μια από τις εξωτερικές έννοιες (όπως εξουσία, ιδιοκτησία) , αλλά από αυτές (ηθική, ορθολογισμός) που τον κάνουν υποκείμενο. Αν πιστεύετε στις αξίες, όπως ελευθερία και ισότητα, που είναι βάση για τη δικαιοσύνη και αν τις υπερασπίζεστε στηρίζοντάς τες με μια ηθική ή ορθολογιστικά τότε σύμφωνα με τον Στίρνερ έχετε καταπιέσει το άτομο. Ενώ ό,τι δικαιούμαι εγώ, δικαιούνται και οι άλλοι άνθρωποι. Αυτή είναι μια ηθική εκδίκαση. Κι εγώ πιστεύω με το να είναι κάθε άνθρωπος ο εαυτός του, και αν από όσους το έχουν καταφέρει χτιστεί μια κοινή ζωή με την μεταξύ τους κοινωνικοποίηση, δεν θα υπάρχει αντίφαση. Γιατί ο αναρχισμός είναι πίστη και τρόπος για να ζήσει το άτομο, μαζί και σε αρμονία με τους άλλους ανθρώπους και να μη χάσει κάτι από τον εαυτό του. Είναι ένα ζωντανό παράδειγμα και βέβαια με πολλές αντιφάσεις (όσον αφορά στην αρμονία της) η συντροφικότητά μας στον αγώνα ενάντια στο κράτος, στον σεξισμό, στην τάξη της εκμετάλλευσης και στις άλλες εμφανίσεις της εξουσίας. Γι' αυτό ο αναρχισμός δε μπορεί να είναι μια ιδεολογία ή μια πολιτική ταυτότητα. Είναι μια μορφή ζωής. Γιατί αν ο αναρχισμός αποτελεί μια θεωρία έξω από την πράξη, που υπόσχεται το μέλλον και θα πραγματοποιηθεί στο μέλλον, μπορεί να σχεδιαστεί με τη νοοτροπία του κοινωνικού μηχανισμού. Ενώ εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να ανεξαρτητοποιηθεί η κοινωνία από το κράτος, απ' τα παράσιτα της γραφειοκρατίας και από τα συστήματα ελέγχου. Θεωρούμε ότι όντας οργανωμένοι σε κοινωνικές δομές, που θα καταργούν το σύστημα της αντιπροσώπευσης, θα αφανιστεί το πολιτικό σύστημα. Θεωρούμε ότι η κοινωνία δεν έχει ανάγκη σε μηχανισμούς που θα την διαμορφώσουν. Και υπερασπίζουμε την απουσία ανάγκης για δημοκρατία της πλειονότητας πάνω στη μειονότητα. Η εξουσία της μειονότητας πάνω στη πλειονότητα πρέπει να καταστραφεί, χωρίς καμιά συζήτηση. Ως βασική κοινωνική μονάδα μπορούμε να δεχθούμε μόνο το άτομο και δε μπορούμε να παρουσιάσουμε τον αναρχισμό ως μια ιδεολογία, γιατί δε μπορεί να παρουσιαστεί ως μια θεωρητική ακεραιότητα. Δε μπορούμε να συμφωνήσουμε με καμιά αρχή εκτός από εκείνη του αναρχισμού.
Και κάποιοι αναρχικοί θεωρούνε θρασύτητα να διορίζεις τον νικητή του πολέμου μεταξύ καλού και κακού, θεωρώντας τις εξωτερικές έννοιες, όπως εξουσία και ιδιοκτησία, προϊόν ανθρώπινο. Η ουσία είναι να είσαι στο σωστό μέτωπο, τώρα και εδώ, σε αυτόν τον πόλεμο.
Εξέγερση και Επανάσταση
"Η επανάσταση είναι μια πράξη διαμόρφωσης. Η επανάσταση είναι μια κοινωνική συμφωνία, όπου κατεστραμένοι θεσμοί αντικαθίστανται από άλλους που έχουν προσχεδιαστεί." (Νιούμαν, Στίρνερ, Φουκώ)
Αλλά η εξέγερση είναι μια πρακτική παρέμβαση. Δεν θα ξέρει κανείς τι θα επακολουθήσει. Και βασικά αυτό που θα επακολουθήσει είναι αυτό που θα δείξει το κατά πόσο ο άνθρωπος ξεπέρασε τον εαυτό του και την κοινωνική πραγματικότητα που βιώνει. Ο προγραμματισμός του επακόλουθου, δεν εμπεριέχει τη διαδικασία, κατά την οποία ο άνθρωπος ξεπερνάει τον εαυτό του. ''Και η οικουμενική ιδέα της ελευθερίας είναι μια παγίδα που στήνεται για το άτομο" λέει ο Στίρνερ και συνεχίζει "ένας άνθρωπος που του έχει δωθεί η ελευθερία του θα γίνει τα πάντα εκτός από έναν ελεύθερο άνθρωπο...,...όπως ένας γάιδαρο που έχει φορέσει την προβιά του λιονταριού". Δηλαδή ο Στίρνερ τονίζει την ελευθερία ως μόνο μια ατομική διαδικασία. Γι' αυτόν ο ελεύθερος άνθρωπος, είναι ο άνθρωπος που είναι ο εαυτός του.
Αλλά ο Μπακούνιν λέει: "ο άνθρωπος μόνο με την ισότητα, μεταξύ των ελεύθερων ανθρώπων, μπορεί να είναι ελεύθερος. Ακόμα και η σκλαβιά ενός ανθρώπου θα καταπατά την ελευθερία ολόκληρης της ανθρωπότητας".
Αυτές οι δύο θέσεις όταν συγκλίσουν, θα αποτελέσουν την κοινά αποδεκτή θέση του αναρχισμού, για την ελευθερία και την ισότητα.
Ο άνθρωπος ως μια βιολογική και ψυχολογική δομή θέλει να πραγματωθεί. Το αν επιβιώσει αυτή η πραγμάτωση, εξαρτάται από το νόημα της ελευθερίας. Ελευθερία είναι να μπορέσει να αποκαλύψει ο άνθρωπος το δυναμισμό που έχει. Όχι μόνο να κατανοήσει τις ανάγκες ή τη γνώση. Ελευθερία είναι να αλλάζεις. Ο αναρχισμός, με τον τρόπο που αναφέρεται στον ατομισμό, διαχωρίζεται από τις άλλες κομμουνιστικές θεωρίες. Και με τον τρόπο που αναφέρεται στον κομμουνισμό, διαχωρίζεται από τις άλλες θεωρίες για τον ατομισμό. Αν θα δεχθώ μια ταυτότητα εκτός από το όνομά μου, θα ήταν αυτή του αναρχικού. Αυτή σίγουρα η έκφραση δεν αρκεί, αλλά δείχνει την ομοιότητα των ανθρώπων από όλο τον κόσμο, τον ιδεατό κόσμο που θέλω να ζω. Έχω αμφιβολίες αν θα μπορέσω να ζήσω με όσους αυτοπροσδιορίζονται ως αναρχικοί. Και ξέρω ότι έχω πολλούς συντρόφους που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως αναρχικοί.
Δυτικοκεντρισμός και αναρχισμός
Το να είσαι αναρχικός δεν είναι ένας ισχυρισμός κάποιων θεωρητικών αρχών μες στην ιστορική δυτικοκεντρική νοοτροπία. Είναι να συμμετέχεις με τη δική σου πράξη στην ιστορία των εξεγέρσεων, που πραγματοποιήθηκαν από τους καταπιεσμένους. Βέβαια, μες στην ιστορία των εξεγέρσεων δεν είναι λίγοι εκείνοι που θέλησαν καινούριες κυβερνήσεις. Αλλά μας ενδιαφέρουν οι εξεγέρσεις ενάντια στα κράτη, που περιέκλειαν πάντα και όσους δεν θέλησαν τη δημιουργία καινούριων κυβερνήσεων. Αν θα πιστέψουμε μόνο στην συγγραφική ιστορία, να μην ξεχάσουμε ότι είναι μια ιστορία που οι κυρίαρχοι έδωσαν άδεια να γραφτεί, τουλάχιστον μέχρι τους τελευταίους αιώνες. Και έτσι θα χάσουμε τους, χωρίς ιεραρχία, κοινωνικούς σχηματισμούς. Όπως έγινε με τους ινδιάνους, που λόγω της αποικιοκρατίας, διαγράφθηκαν από την ιστορία Η εξέγερση και η αντίσταση που εμφανίστηκαν ταυτόχρονα με την κοινωνική εμφάνιση της εξουσίας και της εκμετάλλευσης αποτελεούν την πραγματική ιστορία της αναρχίας. Είναι αδικία να ορίζεις τον αναρχισμό με κάποια διάσημα ονόματα. Κάποιοι ( όπως ο Γκάντι από τον ινδουισμό, ο Χακίμ Μπέη από το σουφισμό, ο Τολστόι από το χριστιανισμό) δημιούργησαν ένα θησαυρό στοχασμών, όπως και κάποιοι άλλοι παραμένοντας πιστοί στη γλώσσα της δυτικής φιλοσοφίας, συνδέθηκαν με τη μετα-διαφωτιστική περίοδο.
No comments:
Post a Comment